वीरगंजसँग जोडिएको भारतीय सीमावर्ती सहर रक्सौलबाट भारतीय सुरक्षा निकायले हासिल गरेको पछिल्लो सफलता केवल एक व्यक्तिको गिरफ्तारीमा सीमित छैन, यो नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रमा विद्यमान सुरक्षा चुनौती र सम्भावित जोखिमको गम्भीर संकेतसमेत हो । पञ्जाब प्रहरीको स्टेट स्पेशल अपरेसन सेलले मोतिहारी प्रहरीको सहयोगमा भारतीय सेनाका भगौडा जवान राजवीर सिंह उर्फ ‘फौजी’लाई पक्राउ गर्नु भारतका लागि मात्र नभई समग्र क्षेत्रीय सुरक्षाका दृष्टिले महत्वपूर्ण घटना हो ।
भारतीय प्रहरीका अनुसार राजवीर सिंह नेपाल हुँदै युरोपतर्फ फरार हुने योजनामा थिए । अझ गम्भीर कुरा त के छ भने उनी नर्को–आतंकी (नशा र आतङ्कसँग जोडिएको) मोड्युलका महत्वपूर्ण सदस्य रहेको र पाकिस्तानका लागि जासुसी गतिविधिमा समेत संलग्न रहेको दाबी गरिएको छ । सिरसास्थित महिला थानामा भएको ग्रेनेड आक्रमणका मुख्य योजनाकारसमेत उनी नै भएको पञ्जाब प्रहरीको भनाइले घटनाको संवेदनशीलता अझ बढाएको छ ।
नेपाल–भारत खुला सीमाको ऐतिहासिक र सामाजिक महत्व छ । तर यही खुलापन पछिल्लो समय अपराधी, तस्कर, लागुऔषध कारोबारी र आतङ्कसँग जोडिएका व्यक्तिहरूका लागि सहज मार्ग बन्दै गएको यथार्थ पटक–पटक उजागर हुँदै आएको छ । राजवीर सिंहजस्ता गम्भीर आरोप खेपिरहेका व्यक्तिहरू नेपाल हुँदै तेश्रो मुलुकतर्फ भाग्ने योजना बनाउनु संयोग मात्र होइन, प्रणालीगत कमजोरीको परिणाम हो ।
यसअघि पनि भारतमा आपराधिक गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिहरू नेपाल प्रवेश गरी यहाँबाट अन्य देशतर्फ पुगेका घटनाहरू सार्वजनिक भइसकेका छन् । यसले नेपाल अनिच्छित रूपमा अपराधीहरूको ‘ट्रान्जिट प्वाइन्ट’ बन्दै गएको हो कि भन्ने गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
पञ्जाब प्रहरी र मोतिहारी प्रहरीको संयुक्त कारबाही भारतका लागि लागूऔषध तथा राष्ट्रिय सुरक्षाविरुद्धको अभियानमा ठूलो उपलब्धिका रूपमा लिइएको छ । तर यही घटनाले नेपालका सुरक्षा संयन्त्रका लागि गहिरो आत्ममूल्याङ्कनको आवश्यकता पनि औँल्याएको छ । नेपाल कसरी यस्ता तत्वहरूको अस्थायी आश्रयस्थल बन्दै गइरहेको छ ? सीमामा निगरानी किन कमजोर देखिन्छ ? सूचना आदान–प्रदान कति प्रभावकारी छ ? यस्ता प्रश्नहरू अब नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन ।
सीमावर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा सतर्कता अझ कडा बनाउनु समयको माग हो । नेपाल र भारतबीच सुरक्षा सूचना आदान–प्रदानलाई संस्थागत र प्रभावकारी बनाउनुपर्छ । खुला सीमाको दुरुपयोग रोक्न प्रविधि, संयुक्त गस्ती र लक्षित निगरानी प्रणालीको विकास अपरिहार्य भइसकेको छ । साथै, नेपालले आफ्नो भूमि कुनै पनि किसिमको आपराधिक, आतङ्कवादी वा अन्तर्राष्ट्रिय अवैध गतिविधिका लागि प्रयोग हुन नदिने स्पष्ट र कडा सन्देश दिनु आवश्यक छ ।
अन्ततः रक्सौल सीमाबाट राजवीर सिंहको गिरफ्तारीले भारतलाई राहत दिएको छ, तर नेपालका लागि यो चेतावनी हो । यदि समयमै सजगता अपनाइएन भने खुला सीमा अवसरभन्दा जोखिममा परिणत हुन सक्छ । त्यसैले, यो घटना केवल छिमेकी देशको सफलता भनेर चुप लाग्ने होइन, आफ्नै सुरक्षा प्रणाली सुदृढ गर्ने अवसरका रूपमा लिनु नै दूरदर्शी निर्णय हुनेछ । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !