लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियान नेपालको सामाजिक वास्तविकता, चेतना र न्यायप्राप्तिसँग जोडिएको महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा स्थापित भइसकेको छ । यस वर्ष वीरगंजमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा मेयर राजेशमान सिंहले व्यक्त गरेको विचार केवल औपचारिक वक्तव्य मात्र होइन, यो आजको समाजको पीडादायी संरचनामा रमाइरहेका असमानता र हिंसाका गहिरा तहमा प्रहार गर्ने आवश्यक आवाज हो ।
मेयर सिंहले महिलाहरू, बालबालिका तथा अन्य संवेदनशील वर्गको सुरक्षालाई महानगरको प्राथमिकतामा राख्ने घोषणा गरे ! यो प्रशंसनीय कदम हो । तर सुरक्षाका प्रतिबद्धतासँगै व्यवहार परिवर्तन, चेतनाको निरन्तरता र गुणस्तरीय शिक्षालाई जोड दिनु अहिलेको सर्वाधिक महत्वपूर्ण आग्रह बनेको छ । किनकि हिंसाको जरा केवल अपराधिकृत कार्यमा मात्र होइन, परिवार, समाज र संस्थागत संस्कृतिमा जरा गाढेर बसेको मानसिकतामा पनि छ ।
१६ दिने अभियानले हरेक वर्ष जतिपनि कार्यक्रम, र्याली र प्रतिवद्धताको घोषणा गरिएपनि वास्तविक परिवर्तन तब मात्र सम्भव हुन्छ जब नागरिक, स्थानीय सरकार, समुदाय र राजनीतिक नेतृत्वले मिलेर हिंसालाई अपराध मात्र होइन, सामाजिक विकृति र नैतिक गिरावटको रूपमा लिन्छन् ।
यस वर्ष वीरगंजमा अभियानमा देखिएको विविध पक्षहरूको सक्रियता जनप्रतिनिधि, महिला तथा बालअधिकार समूह, सामाजिक अभियन्ता, समुदायका अगुवा र युवाहरू एक सकारात्मक संकेत हो । यो सहभागिता देखाउँछ कि लैङ्गिक हिंसाको मुद्दा अब केवल महिलाको मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजकै साझा मुद्दा बन्दै गएको छ ।
तर, अभिभावकत्व, नीतिनिर्माण, कार्यान्वयन र सामाजिक चेतनामध्ये कुनै एक कमजोर भयो भने हिंसा पुनः उही चक्रमा फर्किन्छ । हामीले हरेक वर्ष आँकडाहरू बढ्दै गरेको सुन्छौँ, घटनाहरू मन थामेर पढ्छौँ, तर सामूहिक प्रतिरोध, सामाजिक निडरता र संस्थागत जवाफदेहिताको अभावले परिवर्तनलाई धीमा बनाइरहेको छ ।
१६ दिने अभियानले आजभोलि एउटा ठूलो प्रश्न फेरि बारम्बार उठाइरहेको छ ! के हामी हिंसा अन्त्यको लक्ष्यलाई वर्षैपिच्छेको नारा बनाएर बस्ने कि व्यवहार, शिक्षा र सामाजिक संरचनामा वास्तविक परिवर्तन ल्याउने ? यदि हामी दोश्रो विकल्प रोज्छौँ भने प्रत्येक नागरिक, परिवार, विद्यालय, स्थानीय सरकार, राजनीतिक दल र न्यायिक संरचनालाई समर्पित रूपमा अघि बढ्नैपर्छ ।
लैङ्गिक समानता र हिंसामुक्त समाज कुनै दान होइन, यो न्याय र अधिकारको सवाल हो र न्यायका लागि संघर्ष कहिल्यै आधामार्गबाट सफल हुँदैन । १६ दिने अभियानले आवाज बुलन्द गरेको छ, तर अब आवश्यकता छ यो आवाज वर्षभरि प्रतिध्वनित हुने वातावरण निर्माण गर्ने ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !