• अनिल तिवारी
वीरगंज (पर्सा), २१ असोज । वीरगंजका एक उद्योगीले पुस्तैनी उद्यम छोडेर प्राङ्गारिक मल कारखाना खोलेका छन् । पुस्तैनी चामल उत्पादनको कामबाट मल उत्पादनतर्फ मोडिएका उद्यमी हुन्, तारा गुप्ता । वीरगंज महानगरपालिका वाड नम्बर २४ रामगढवामा रहेको उनको क्याप्टेन फार्मले प्राङ्गारिक मल उत्पादन गर्दै आएको छ । गाई र भैंसी पालन मार्फत दूध उत्पानको कारोवार सुरु गरेका गुप्ताले रासायनिक मलले पारिरहेको असर हटाउने उद्देश्यले पछिल्लो समयमा मल कारखाना खोलेको बताए ।
उनले २५ करोड रुपैयाँको लगानीमा खोलेको मल कारखाना ३ विघा क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । क्याप्टेन फार्मले उत्पादन गरेको ‘रुख’ ब्राण्डको प्राङ्गारिक मल केहि बर्ष देखि बजारमा पुर्याउदै आएको छ । खेतीमा रासायनिक मल र विषादीको बढ्दो प्रयोगले माटोको उर्वराशक्ति र मानिसको स्वास्थ्य समेत बिगारिरहेको जिल्ला कृषिज्ञान पर्साका अधिकृत सुरेन्द्र प्रसाद कुर्मि बताउँछन् । माटो र उत्पादनमा रहेको रसायनिक असर कमगर्न प्राङ्गारिक मल धेरै उतम भएको ज्ञानकेन्द्रका प्रसार अधिकृत समेत रहेका कुर्मीको भनाइ रहेको छ ।
गाईभैंसीको गोबर संकलन गरी स्थानीय झारपात मिसाएर मल बनाइएको प्राङ्गारिक मल रसायनिक मल भन्दा अलि खर्चिलो भएपनि रासायनिक मल प्रयोगको तुलनामा ४० प्रतिशत बढी उत्पादन हुने गुप्ताको दाबी छ । क्याप्टेन फार्मले वार्षिक ६ करोड रुपैयाँबराबरको यस्तो मल बिक्री गर्दै आएको छ । वीरगंजमा उत्पादित मल तराइका विभिन्न जिल्लासंगै, काठमाडौं, पोखरा, हेटौंडा र नारायणगढ लगायतका बजारमा सप्लाई गर्दै आएको छ । कतिपय व्यापारीले रसायनिक डिएपिको बिकल्प बताएर भारतबाट प्राङ्गारिक मल भित्र्याउने गरेको गुप्ताको आरोप समेत रहेको छ । अनधिकृत रुपमा भित्रिने यस्तो मल गुणस्तरहीन भएकोले किसानहरू ठगिएको उनले बताए ।
स्थानीय सरकारहरूले कृषिका कार्यक्रम ल्याउने गरे पनि प्राङ्गारिक मल प्रयोगबारे नीति नलिएको गुनासो समेत पुप्ताको रहेको छ ।स्थानिय निकायमा बढको अनिमितता र कमिशनको खेलले तुलनात्मक रुपमा प्राङ्गारिक किसानसम्म पुग्न नसकेको उनेको गनासो समेत रहेको छ । रासायनिक मलको प्रयोगबाट माटोको प्राकृतिक गुण नै ह्रास भइरहेको छ । जनस्वास्थ्यमा पनि यसको गम्भीर असर परिरहेको छ । तर, यसमा कुनै पनि तहका सरकार आवश्कता जति गम्भीर नहुन बिडम्बना नै हो । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !