रविको रमिता र साँढे पत्रकार

काठमाडौं, २४ माघ / यहाँ पत्रकारिताको धर्मका कुरा हुन्छन् । पत्रकारिताको मर्ममाथि बहस चल्छन् र अझै पनि चलिरहेका छन् । सार्वजनिक अडिट खोज्ने पत्रकारमाथि केहि दिन अघि रवि लामिछोले प्रश्न तेर्साएपछि पत्रकार महासंघले विज्ञप्ति निकाल्यो । आरोपितहरुले बोल्नै परेन पत्रकार महासंघले नुनको सोझो गरिहाल्यो । एक पटक विगतलाई फर्किएर हेरौं ।
पत्रकारको भौतिक र पेशागत सुरक्षाका लागि चासो र चिन्ता व्यक्त गर्ने मूलधारका मिडियाहरु तिनै पत्रकार रवि लामिछाने पक्राउ पर्दा किन मौन थिए ? महासंघ कहाँ बोल्यो ? किन पत्रकार शालिकरामको मृत्यु उनीहरुको खोजीको विषय बनेको थिएन ? अनि आज रास्वपा सभापति तिनै रवि लामिछानेले मिडिया माथि प्रश्न गर्दा वाक स्वतन्त्रता माथि नै हस्तक्षेप भयो भन्दै महासंघ किन रुनु पर्ने ?
प्रश्न गर्ने ठेक्का पत्रकारको मात्र हो ? प्रश्नको सामना चै मिडिया गर्नै नपर्ने हो ? पत्रकारको आलोचना हुनै नहुने हो ? पत्रकारले पब्लिक अडिट गर्नु नपर्ने हो ? मेयर बालेनलाई प्रश्नबाट भाग्ने उपमा दिँदै गर्दा के हामी पत्रकारचाहिँ असनको साँढे हो ? साँच्चै लोकतन्त्रमा सार्वजजिक व्यक्ति र संस्थामाथि सबैलाई प्रश्न गरिन्छ र जवाफको अपेक्षा पनि हुन्छ । पत्रकार पेशाले पत्रकार मात्र हैन, सार्वजनिक व्यक्ति पनि हो ।
एउटा काल थियो– काँच या सिनेमाका पर्दामा देखिने जति सबै हिरो दरिन्थे । अब पर्दामा देखिनेले न्याय गर्नुपर्छ भन्ने संसारको सर्वमान्य सत्यले जितेपछि मानिसहरु सचेत भए । अब सूचना कोच्याउने जमाना गए । मानिसको हातमा लाखौं रोजाइ छन्, जो संसारको जुनसुकै कुनाबाट छिन्का छिन् रोजी रोजी हेर्ने, सुन्ने क्षमता प्राप्त छ ।
बिडम्बना, पत्रकारको हकहितका लागि खडा भएको भनिएको नेपाल पत्रकार महासंघ श्रमजीविको मुद्दामा लाचार छ, निरिह बन्ने गरेको छ । महासंघको नेतृत्व आफैं सत्ताको ढाल बनेर मूल मुद्दालाई विषयान्तर गर्न लागिपरेको छ । यसले महासंघकै औचित्यमाथि प्रश्न खडा गरिरहेको छ । दलका केही ‘झोले’ हरुलाई सत्ताको चाकडी गर्न र विदेश सयर गर्नकै लागि महासंघ किन चाहियो ? जवाफ कसले दिने ? किनकि यहाँ पत्रकारलाई प्रश्न गर्न बर्जित छ ।
हामी सबैले देखे–बुझेकै सत्य हो कि नेपालका चल्तापुर्जा अधिकांस पत्रकारहरु कुनै न कुनै दलको विचार बोकेको कार्यकर्ता छन् । कोहिँ एमालेका छन् । कोहिँ कांग्रेसका त कोहिँ माओवादीका । प्रेस चौतारी, प्रेस युनियन र प्रेस सेन्टर आदि नाम ट्यागको झोलमा आबद्ध छन् । यसरी दलको अनुशासनमा बाँधिएका र दलकै मार्गनिर्देशनमा चल्नेहरु महासंघको नेतृत्वमा आएपछि उनीहरुले पत्रकारिताको व्यावसायिक हित, प्रेस स्वतन्त्रता र पत्रकारको सुरक्षाको पक्षमा सशक्त आवाज उठाउन भनेर कसरी पत्याउँने ?
दूतावासबाट हण्डी थापेको आरोप लाग्छ, दाताबाट पनि शुभलाभ लिएको भन्ने गरिन्छ । राजनीतिक दलको झोले बनेको छ । यदि यहि सत्य हो भने चारैतिरबाट ‘चारो’ ग्रहण गरेपछि पत्रकार कसरी व्यावसायिक हुने ? अनि जो सच्चा, स्वतन्त्र, निडर र निर्भिक पत्रकार छन्, उनीहरुको हालत चौपट छ । न त उसले पत्रिका चलाउन सक्छ, न आफ्ना कामदारलाई तलब दिन नै सक्छ । न त उसले कतै नियुक्ति पाउँछ, न राज्यको कुनै सहयोग ।
व्यावसायिक पत्रकारहरुलाई अहिले पनि पत्रकारिता गर्न हम्मे–हम्मे छ, छाक टार्नैै धौँ–धौँ छ । किनकि झोलेहरुकै रजगज छ । यहिँ कारण आज पत्रकारिताको आवाज कमजोर भएको छ । चरित्र, नैतिकता र प्रेसको धर्मबाट च्यूँत पत्रकारहरुकै रजगज भएको बेला राज्यले कसरी उनीहरुको कुरा सुन्छ ? यतिबेला राज्यले पत्रकारहरुको आवाजलाई बालै नदिएको अवस्था छ । यहिँ कारण प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता खतरामा छ ।
अब कुरा गरौं रवि लामिछानेको । सत्य के हो भने देशको उपप्रधानमन्त्री भइसकेको व्यक्ति रवि लामिछानेले सयौँ मिडियाका सामुन्ने जे बोले र जसरी बोले, त्यो आपत्तिजनक र निन्दनीय छ । हाम्रो संविधानले वाक् स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी गरेको छ । त्यसैले बोल्न सबैले पाइन्छ तर निराधार आरोप लगाउन पाइँदैन । लगाएका आरोप पुष्टि गर्न सक्नुपर्छ । व्यक्ति विशेषका ‘कथा’ सुनाएर समग्र पत्रकारिता क्षेत्रलाई नै लाञ्छित गर्न पाइँदैन । समग्र पत्रकारलाई एउटै डालोमा हालेर डालोबाहिर नै फोहोर लेख्न पाइँदैन । त्यो आपत्तिजनक छ ।
रवि लामिछानेको उदयले अरू पार्टीमा पनि सुधारको दबाब बढ्ला भन्ने आशा थियो । देशमा केही सकारात्मक सपना सञ्चार भएको थियो । त्यो आशा निराशामा बदलिँदै गएको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीभित्र योग्य, ऊर्जावान्, नैतिक र शिष्ट सांसद र केन्द्रीय नेता छन् । असल शुभेच्छुक पंक्ति ठूलो छ । ती सबैलाई रविका बोलीले केहि हदसम्म निराश पारिदिएको छ ।