निर्वाचनको मौसम आउँदा नेताहरूको चहलपहल बढ्नु अस्वाभाविक होइन । तर पर्सा क्षेत्र नं. २ मा जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का उम्मेदवार अशोक टेमानीले अपनाएको घरदैलो शैलीले चुनावी अभियानको परम्परागत ढाँचामाथि प्रश्न उठाएको छ । औपचारिक सभा, नाराबाजी र मञ्चीय भाषणभन्दा टाढा रहँदै उनी गाउँ-गाउँ, टोल-टोल पुगेर मतदाताको घरको आँगनमै संवाद गरिरहेका छन् । यो दृश्य केवल प्रचार कार्यक्रम होइन, प्रतिनिधित्वको शैली कस्तो हुनुपर्छ भन्ने बहसको विषय बनेको छ ।
पर्सागढी नगरपालिका वडा नं. २ का सात वटा गाउँटोलमा पुगेका टेमानीले स्थानीयका समस्या सुने । सडक र नालीको अभाव, खानेपानीको संकट, स्वास्थ्य सेवा कमजोर, शिक्षाको गुणस्तर खस्कँदो, सिँचाइ नहुँदा कृषिमा समस्या, मल-बिउको अनिश्चितता, उत्पादनको बजार अभाव, युवाको रोजगारी संकट र महिलाको स्वास्थ्य तथा आयआर्जनका सवाल । यी कुनै नयाँ मुद्दा होइनन्, वर्षौंदेखि दोहोरिँदै आएका गुनासा हुन् । तर फरक यत्ति देखियो कि यसपटक उम्मेदवारले ती गुनासाहरू सुन्ने धैर्य देखाए ।
राजनीतिक दृष्टिले हेर्दा घरदैलो कार्यक्रम केवल मत माग्ने औपचारिकता नभई ‘ग्राउन्ड रियालिटी’ बुझ्ने अभ्यास पनि हुन सक्छ । चुनावी घोषणापत्र कागजमा लेखिन्छ, तर जनताको समस्या जमिनमा बाँचिरहेको हुन्छ । टेमानीले ‘रिपोर्ट होइन, दैलोमै पुग्नुपर्छ’ भन्ने भनाइमार्फत राजनीति र जनजीवनबीचको दूरी कम गर्न खोजेको संकेत दिएका छन् । यो शैलीले मतदातामा ‘हामीलाई सुन्ने नेता’ भन्ने अनुभूति गराएको देखिन्छ ।
पर्सागढी-२ को अवस्था हेर्दा विकासको आधारभूत संरचनामै कमजोरी स्पष्ट छ । वर्षायाममा हिलो र हिउँदमा धुलो, सिँचाइको अभावले कृषिमा अनिश्चितता, स्वास्थ्य चौकीमा औषधि र जनशक्ति अभाव, युवाको वैदेशिक रोजगारीमा निर्भरता यी समस्या केवल स्थानीय तहको कमजोरी मात्र होइनन्, संघीय संरचनामा समन्वयको अभावको परिणाम पनि हुन् । यही सन्दर्भमा टेमानीले स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारबीच समन्वय आवश्यक रहेको कुरा उठाएका छन्, जुन व्यावहारिक पक्ष हो ।
जसपाको नारा ‘अधिकार, समानता र समृद्धि’ लाई व्यवहारमा उतार्ने प्रतिबद्धता पनि उनले व्यक्त गरेका छन् । मधेशका सन्दर्भमा अधिकार र समावेशिताको सवाल सधैं राजनीतिक बहसको केन्द्रमा रहँदै आएको छ । तर अधिकारको कुरा चुनावी भाषणमा मात्र सीमित हुँदा जनतामा निराशा बढेको यथार्थ छ । टेमानीको घरदैलो अभियानले यही निराशालाई विश्वासमा बदल्ने प्रयास गरेको देखिन्छ ।
यस अभियानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष स्थानीय युवाहरूको सक्रियता हो । सामाजिक सञ्जालमार्फत सन्देश फैलिनु, कार्यक्रमलाई जनआधारित बनाउनु र महिलाहरू, किसान, मजदुर तथा व्यवसायीहरूसँग निरन्तर संवाद हुनु चुनावी राजनीति बदलिँदै गएको संकेत हो । अब मतदाता केवल भाषण सुन्ने होइन, प्रत्यक्ष संवाद चाहन्छन् ।
तर यहाँ एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न पनि उठ्छ के यो शैली चुनावपछि पनि निरन्तर रहला ? विगतको अनुभवले देखाएको छ, नेताहरू भोट माग्न दैलोमा आउँछन्, जितेपछि भेटिनै गाह्रो हुन्छ । यही कारण मतदाताले अहिले पनि आशा र शंकाबीच सन्तुलन राखेका छन् । उनीहरूले बोल्ने अवसर पाएका छन्, अब समाधानको प्रतीक्षा छ ।
टेमानीको घरदैलो कार्यक्रमले एउटा सकारात्मक सन्देश दिएको छ राजनीति मञ्चबाट होइन, घरको आँगनबाट पनि गर्न सकिन्छ । यसले मतदातासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध स्थापित गरेको छ, जुन लोकतन्त्रको आधार हो। तर यो विश्वास टिकाइराख्ने असली परीक्षा निर्वाचनपछि सुरु हुनेछ ।
यदि घरदैलोको यो अभ्यास चुनावी रणनीतिमा मात्र सीमित भए, भने यो पनि विगतका धेरै उदाहरणजस्तै क्षणिक हुनेछ । तर यदि यसलाई प्रतिनिधित्वको स्थायी शैलीमा रूपान्तरण गर्न सकियो भने, पर्सा मात्र होइन, समग्र राजनीतिक संस्कृतिका लागि पनि यो एक सकारात्मक मोड बन्न सक्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !