काठमाडौँ, १२ चैत । सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालमा नेतृत्व परिवर्तनको बहस तातिँदै गएको छ । वर्तमान प्रहरी महानिरीक्षक राजु अर्याल आफ्नो चार वर्षे कार्यकाल पूरा गर्दै आगामी वैशाख १८ गते अनिवार्य अवकाशमा जाँदैछन् । उनको बहिर्गमनसँगै अब संगठनको कमान्ड कसले सम्हाल्ने भन्ने प्रश्न सुरक्षा वृत्तमा मुख्य चासोको विषय बनेको छ ।
२०५४ चैत १८ गते नेपाल प्रहरीको इन्स्पेक्टर पदबाट सेवा सुरु गरेका अर्यालपछि सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालमा स्थानान्तरण हुँदै संगठनको सर्वोच्च नेतृत्वसम्म पुगेका थिए । उनको कार्यकाल सीमा सुरक्षा मजबुत बनाउने, कर्मचारीको वृत्ति विकासमा सुधार ल्याउने तथा आन्तरिक व्यवस्थापन सुदृढ पार्ने दृष्टिले सफल मानिएको छ ।
उनका ब्याचमेट दानबहादुर कार्की भने केही समयअघि मात्रै नेपाल प्रहरीको महानिरीक्षक बनेका छन् र वर्तमान कानुनी व्यवस्थाअनुसार अझै लामो समय नेतृत्वमा रहनेछन् । तर अर्याल भने ३० वर्षे सेवा अवधि बाँकी हुँदाहुँदै चार वर्षे पदावधिको प्रावधानका कारण अवकाशमा जान लागेका हुन् ।
२०७९ वैशाख १९ देखि संगठनको कमान्ड सम्हालेका अर्यालले कार्यकालभर सीमा सुरक्षा, संगठन सुदृढीकरण र कर्मचारी व्यवस्थापनमा उल्लेखनीय सुधार गरेको मूल्याङ्कन सशस्त्र प्रहरीभित्रैबाट गरिएको छ ।
उत्तराधिकारीको दौड : को अघि ?
अर्यालपछि आउने नयाँ महानिरीक्षकको कार्यकाल भने करिब दुई वर्ष मात्रै रहनेछ । विद्यमान व्यवस्थाअनुसार ३० वर्षे सेवा अवधिका कारण छिट्टै अवकाश हुने भएकाले यो पदका लागि प्रतिस्पर्धा झनै रोचक बनेको छ ।
१. एआईजी नारायणदत्त पौडेल
वरिष्ठताको आधारमा पहिलो स्थानमा रहेका नारायणदत्त पौडेल २०७९ जेठ ६ मा एआईजीमा बढुवा भएका थिए । हाल उनी मानवस्रोत विकास विभागको नेतृत्व गरिरहेका छन् ।
२. एआईजी बंशीराज दाहाल
दोस्रो नम्बरका दाबेदार बंशीराज दाहाल २०७९ असोज २८ मा एआईजी बनेका हुन् । उनी हाल सीमा सुरक्षा विभाग सम्हालिरहेका छन्, जसले उनलाई व्यावहारिक अनुभवको दृष्टिले बलियो दाबेदार बनाएको छ ।
३. एआईजी गणेश थापा मगर (सम्भावित प्रतिस्पर्धी)
गणेश थापा मगर पनि दौडमा देखिए पनि उनी जुनियर ब्याचका भएकाले अन्तिम प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिन सक्ने आकलन गरिएको छ ।
चयनका मापदण्ड र सम्भावित ‘पावर गेम’
सशस्त्र प्रहरी नियमावली २०७२ को नियम ५३ अनुसार महानिरीक्षक नियुक्तिका लागि चार प्रमुख आधार तोकिएका छन् ।
– ज्येष्ठता र कार्यकुशलता
– नेतृत्व क्षमता तथा आर्थिक अनुशासन
– व्यवस्थापकीय र रचनात्मक क्षमता
– तल्लो तहका कर्मचारीलाई परिचालन गर्ने योग्यता
इतिहास हेर्दा सशस्त्र प्रहरीमा प्रायः वरिष्ठतालाई नै प्राथमिकता दिँदै नियुक्ति हुँदै आएको छ । तर राजनीतिक प्रभाव र शक्ति केन्द्रहरूको चलखेलले अन्तिम निर्णयमा समीकरण फेरिन सक्ने सम्भावनालाई पनि नकार्न सकिँदैन ।
नयाँ नेतृत्वका चुनौती
अर्धसैनिक प्रकृतिको यो संगठनलाई अझ व्यावसायिक, प्रविधिमैत्री र विवादरहित बनाउने जिम्मेवारी अब आउने नेतृत्वको काँधमा रहनेछ । सीमा सुरक्षादेखि आन्तरिक शुशासनसम्मका चुनौतीबीच नयाँ आईजीपीले कस्तो दृष्टिकोण अपनाउँछन् भन्ने कुरा निर्णायक हुनेछ ।
अब प्रश्न स्पष्ट छ सरकारले परम्परागत वरिष्ठतालाई निरन्तरता दिन्छ कि नयाँ सोच र प्रयोगलाई प्राथमिकता दिन्छ ? यसको जवाफले सशस्त्र प्रहरीको आगामी दिशा निर्धारण गर्नेछ । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !