वीरगंज (पर्सा), १९ असोज । वीरगंजस्थित नेशनल मेडिकल कलेज तथा शिक्षण अस्पताललाई लिएर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद रहबर अन्सारीले प्रतिनिधिसभामा उठाएका गम्भीर प्रश्नले अहिले नयाँ बहस जन्माएको छ । कलेजमा ‘फेक फ्याकल्टी’ देखाएर स्नातकोत्तर तहका सिट लिइएको, चिकित्सा शिक्षा आयोगको निरीक्षण प्रभावित पार्न सुरक्षागार्डलाई बिरामीका रूपमा प्रस्तुत गरिएको तथा ‘नक्कली बिरामी’ र ‘नक्कली निरीक्षण’मार्फत प्रक्रिया प्रभावित पारिएको उनको दाबी छ । तर, यी आरोप पुष्टि गर्ने गरी सम्बन्धित नियामक निकायबाट हालसम्म सार्वजनिक भएको कुनै ठोस निष्कर्ष देखिँदैन । यही कारण सांसद अन्सारीले संसदमा उठाएका आरोपको आधार, प्रमाण र त्यसको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ ।
नेशनल मेडिकल कलेजले भने विज्ञप्तिमार्फत सांसदका आरोप अस्वीकार गरेको छ । कलेजले आफू लामो समयदेखि त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सम्बन्धनमा सञ्चालन हुँदै आएको र चिकित्सा शिक्षा आयोग, त्रिभुवन विश्वविद्यालय, नेपाल मेडिकल काउन्सिल तथा स्वास्थ्य मन्त्रालयलगायतका निकायबाट नियमित नियमन तथा अनुगमन हुँदै आएको जनाएको छ । सन् २००१ देखि वीरगंजमा चिकित्सा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्दै आएको कलेजबाट हालसम्म चिकित्सा विज्ञानका विभिन्न विधामा २ हजार ८ सयभन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययन पूरा गरिसकेको कलेजको भनाइ छ ।
एमबीबीएस, बीडीएस, बीएस्सी नर्सिङ, बीएमएलटी, बीएमआईटीदेखि विभिन्न स्नातकोत्तर कार्यक्रम, एमएस्सी, क्लिनिकल फिजियोलोजी तथा डीएम र एमसीएच तहसम्मका कार्यक्रम सञ्चालनमा रहेको कलेजले जनाएको छ । क्षेत्रीय स्वास्थ्य सेवामा समेत कलेजको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको दाबी गरिन्छ । वीरगंज र मधेशका विभिन्न जिल्लाका साथै सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रबाट समेत उपचारका लागि बिरामी आउने गरेका छन् ।
नियामक निकायको निरीक्षण र पारिवारिक सम्बन्ध
सांसद रहबर अन्सारीका बुवा डा. अनवर इलाही अन्सारी नेपाल मेडिकल काउन्सिलका पूर्वउपाध्यक्ष हुन् । उनी काउन्सिलको सदस्यका रूपमा समेत काम गरिसकेका थिए । डा. अनवर इलाही अन्सारी काउन्सिलको जिम्मेवार भूमिकामा रहँदा नेशनल मेडिकल कलेजको अनुगमन तथा निरीक्षणमा सहभागी भएको दाबी गरिएको छ । त्यतिबेला भएका निरीक्षणका आधारमा कलेजका सम्बन्धित अनुमति तथा स्वीकृति नवीकरण हुँदै आएको बताइन्छ ।
यही पृष्ठभूमिले अहिले अर्को प्रश्न जन्माएको छ यदि विगतमा नियामक निकायको जिम्मेवार पदमा रहेका आफ्नै बुवासमेत कलेजको अनुगमनमा सहभागी भएका थिए भने, अहिले सांसद रहबर अन्सारीले संसदमा उठाएका आरोपको आधार के हो ? यसको जवाफ आरोप लगाउने पक्षबाट प्रमाणसहित सार्वजनिक हुनु आवश्यक देखिन्छ । अन्यथा, नियमन र निरीक्षणबाट गुज्रँदै आएको संस्थामाथि संसदको रोस्ट्रमबाट लगाइएका गम्भीर आरोपले संस्थाको प्रतिष्ठामाथि असर पार्ने तर प्रमाण भने सार्वजनिक नहुने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ ।
निजी स्वास्थ्य संस्थाको व्यवस्थापनबाट संसदसम्म
रहबर अन्सारी स्वयं पनि स्वास्थ्य क्षेत्रसँग अपरिचित व्यक्ति होइनन् । उनी वीरगंजस्थित गण्डक अस्पतालको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा काम गरिसकेका छन् । निजी स्वास्थ्य संस्थाको व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष संलग्न भइसकेका व्यक्तिले अर्को निजी मेडिकल कलेजमाथि गम्भीर आरोप लगाउँदा स्वाभाविक रूपमा एउटा प्रश्न उठ्छ यी आरोप केवल नियामकीय सरोकारका आधारमा उठाइएका हुन् कि यसमा अन्य कुनै व्यावसायिक वा व्यक्तिगत पृष्ठभूमिको प्रभाव पनि छ ?
गण्डक अस्पतालमा उनको व्यवस्थापनकाललाई लिएर त्यहाँ कार्यरत चिकित्सक, नर्स तथा अन्य कर्मचारीहरूले आन्दोलन गरेको दाबीसमेत गरिएको छ । मेडिकल अफिसर, कन्सल्टेन्ट, सुपरभाइजर, अहेब, नर्सलगायत कर्मचारीले पारिश्रमिक तथा तलब भुक्तानीको विषय उठाउँदै विरोध गरेको र व्यवस्थापनमाथि आन्दोलनरत कर्मचारीमाथि ज्यादती गरेको आरोप लागेको बताइन्छ । यद्यपि यी विषयमा पनि आरोप र प्रमाणबीच स्पष्ट विभाजन आवश्यक छ । सम्बन्धित कर्मचारीले उठाएका दाबी, उपलब्ध अभिलेख तथा आधिकारिक निकायका निर्णयबाट मात्रै वास्तविकता निष्कर्षमा पुग्न सकिन्छ ।
पीजी आन्दोलनसँग सांसदको सम्बन्धबारे किन उठ्यो प्रश्न ?
नेशनल मेडिकल कलेजका पीजी प्रथम वर्षका आवासीय चिकित्सकहरूको आन्दोलनसँग सांसद रहबर अन्सारीको सम्भावित सम्बन्धबारे पनि प्रश्न उठाइएको छ । केही विद्यार्थीलाई उद्धृत गर्दै कलेज फर्किए ‘फेल गराइने’ डर देखाइएको तथा आन्दोलन जारी राखे सम्बन्धित निकायसँग पहल गरेर अन्य संस्थामा स्थानान्तरण गराइदिने आश्वासन दिइएको दाबी गरिएको छ ।
यदि यस्तो दबाब वा आश्वासन वास्तवमै दिइएको हो भने त्यसको सत्यता स्वतन्त्र रूपमा छानबिन हुनुपर्ने देखिन्छ । किनकि शैक्षिक भविष्यसँग जोडिएको विषयमा कुनै बाह्य राजनीतिक वा गैरशैक्षिक प्रभाव परेको भए त्यसले विद्यार्थीको निर्णय स्वतन्त्रतामाथि नै प्रश्न उठाउँछ । यसैबीच आन्दोलनरत पीजी विद्यार्थीहरूसँग नेशनल मेडिकल कलेजका पूर्वप्रबन्धक बसरुद्धिन अन्सारीको काठमाडौंको घट्टेकुलोस्थित परिसरमा बैठक तथा छलफल हुने गरेको आरोप पनि सार्वजनिक भएको छ ।
उक्त परिसरको स्वामित्व तथा कानुनी नियन्त्रणसम्बन्धी विषय विवादित रहेको दाबी गरिएको छ । बसरुद्धिन अन्सारीमाथि उक्त सम्पत्तिमा गैरकानुनी रूपमा नियन्त्रण कायम गरेको आरोपसमेत लगाइएको छ । यी दाबीको आधिकारिक पुष्टि भने आवश्यक छ । तर, विद्यार्थी आन्दोलन, बसरुद्धिन अन्सारीसँग भनिएका बैठक र सांसद रहबर अन्सारीको संसदमा भएको सक्रियतालाई एउटै घटनाक्रमका रूपमा हेर्न थालिएपछि प्रश्न थप पेचिलो बनेको छ ।
बसरुद्धिन–रहबर सम्बन्धले थप्यो शंका
नेशनल मेडिकल कलेजका पूर्वप्रबन्धक बसरुद्धिन अन्सारी र सांसद रहबर अन्सारीबीच निकट सम्बन्ध रहेको दाबीसमेत गरिएको छ । कलेजका संस्थापक अध्यक्ष प्रा.डा. जैनुद्धिन अन्सारी र बसरुद्धिन अन्सारीबीचको पारिवारिक विवादमा रहबर अन्सारीले बसरुद्धिनको पक्ष लिएर विभिन्न शक्ति केन्द्रसम्म पहुँच बनाइदिएको तथा त्यसक्रममा आर्थिक लाभसमेत लिएको आरोप लगाइएको छ ।
त्यसैगरी, बसरुद्धिन अन्सारीले रहबर अन्सारीलाई नेशनल मेडिकल कलेजविरुद्ध गलत वा भ्रामक सूचना उपलब्ध गराएको र त्यही आधारमा सांसदले संसदमा आरोप लगाएको दाबीसमेत गरिएको छ । तर, यस्ता आरोप पुष्टि गर्ने आर्थिक कारोबार, बैठकका अभिलेख, सन्देश, दस्तावेज वा अन्य प्रमाण सार्वजनिक नभएसम्म त्यसलाई तथ्यका रूपमा निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन ।
विद्यार्थी आन्दोलन कि बाह्य प्रभाव ?
यहीँबाट घटनाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रश्न सुरु हुन्छ । एकातिर सांसद रहबर अन्सारीले संसदमा नेशनल मेडिकल कलेजको नियमन र पीजी सिटसम्बन्धी गम्भीर प्रश्न उठाएका छन् । अर्कोतिर सोही समयमा कलेजका पीजी प्रथम वर्षका आवासीय चिकित्सक आन्दोलनमा छन् । त्यसमाथि आन्दोलनरत विद्यार्थी र कलेजका पूर्वप्रबन्धक बसरुद्धिन अन्सारीबीच बैठक हुने गरेको तथा विद्यार्थीलाई स्थानान्तरणको आश्वासन दिइएको दाबी सार्वजनिक भएको छ ।
यी सबै घटना संयोग हुन् वा कुनै समन्वित गतिविधिको हिस्सा ? यसको जवाफ अनुमान वा आरोपबाट होइन, तथ्य र प्रमाणबाट खोजिनुपर्ने देखिन्छ । सांसद अन्सारीले संसदमा उठाएका आरोपको स्रोत के हो ? चिकित्सा शिक्षा आयोग वा अन्य नियामक निकायले त्यस्ता ‘फेक फ्याकल्टी’, ‘नक्कली बिरामी’ वा ‘नक्कली निरीक्षण’ भेटेको कुनै प्रतिवेदन छ ? यदि छ भने त्यो प्रतिवेदन सार्वजनिक किन भएको छैन ?
त्यसैगरी, पीजी विद्यार्थीहरूलाई कसैले कलेज नफर्किन दबाब दिएको हो भने त्यसको प्रमाण के छ ? अन्य संस्थामा स्थानान्तरण गराइदिने अधिकार वा पहल कसले गर्न सक्छ ? बसरुद्धिन अन्सारीसँग भएका भनिएका बैठकमा के विषयमा छलफल भयो ? यी प्रश्नको उत्तर नखोजी घटनालाई केवल ‘विद्यार्थी आन्दोलन’ वा ‘मेडिकल कलेजमाथिको नियामकीय प्रश्न’ भनेर सीमित गर्नु पर्याप्त देखिँदैन ।
राजनीतिक पृष्ठभूमिले पनि खोज्छ जवाफ
रहबर अन्सारी यसअघि नेकपा माओवादी केन्द्रसँग आबद्ध थिए । २०७९ सालको निर्वाचनमा पर्सा क्षेत्र नम्बर १ (क) बाट मधेश प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचित भएका उनी उद्योग, पर्यटन तथा वन राज्यमन्त्रीसमेत बनेका थिए । हाल उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट बारा क्षेत्र नम्बर ४ का प्रतिनिधिसभा सदस्य छन् ।
यसरी राजनीतिक रूपमा दल परिवर्तन गर्दै शक्तिको केन्द्रमा पुगेका अन्सारीले स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित निजी संस्थामाथि संसदमा गम्भीर आरोप लगाउँदा आरोपको प्रमाण सार्वजनिक गर्ने दायित्व पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । अन्ततः विषय नेशनल मेडिकल कलेजको पक्ष वा विपक्षमा उभिने मात्र होइन । प्रश्न हो ‘सांसदले उठाएका आरोप कति प्रमाणमा आधारित छन् ? पीजी विद्यार्थीहरूको आन्दोलन कति स्वतन्त्र छ ? बसरुद्धिन अन्सारीको भूमिका के हो ? र रहबर अन्सारीको सक्रियता विद्यार्थी आन्दोलन तथा कलेज विवादसँग कति जोडिएको छ ?’ यी प्रश्नको निष्पक्ष उत्तर सम्बन्धित नियामक निकाय, शैक्षिक अभिलेख, आर्थिक कारोबार, बैठकका तथ्य र विद्यार्थीका वास्तविक बयानबाट मात्रै निकाल्न सकिन्छ ।
त्यसैले अहिले सबैभन्दा आवश्यक कुरा आरोप–प्रत्यारोप होइन, प्रमाणको सार्वजनिक परीक्षण र निष्पक्ष छानबिन हो । यदि सांसदका आरोप प्रमाणित हुन्छन् भने नियामक निकायले कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्छ र यदि आरोप प्रमाणित हुँदैनन् भने संस्थालाई बदनाम गर्ने गरी सार्वजनिक रूपमा लगाइएका आरोपको जवाफदेहिता पनि खोजिनुपर्छ । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !