वीरगंज शहरको जीवनरेखा मानिने सिर्सिया नदी आज लज्जा, उपेक्षा र गैरजिम्मेवारीको प्रतीक बनेको छ । करिब तीन दशकदेखि अतिक्रमण र औद्योगिक प्रदूषणको चपेटामा परेको यो नदीको पीडा शनिबार जेनजी पुस्ताका युवाहरूले प्रतीकात्मक तर शक्तिशाली रूपमा उजागर गरेका छन् । नदीको फोहोर पानी भरिएको बोतल वीरगंज उद्योग वाणिज्य संघको मूल गेटमा झुण्ड्याउनु केवल विरोधको संकेत होइन, यो राज्य, उद्योग र जिम्मेवार निकायहरूको असफलतामाथिको कठोर प्रश्न हो ।
सिर्सिया नदी बचाउ अभियानमा सक्रिय युवाहरूले यसअघि नै ७२ घण्टाको अल्टिमेटम दिएका थिए । पुस ९ गते संघका अध्यक्षलाई भेटेर उद्योगहरूबाट भइरहेको प्रदूषण रोक्न पहल गर्न आग्रह गरिएको थियो । तर त्यो आग्रहलाई गम्भीरतापूर्वक नलिइएको मात्र होइन, नदीको पानी फोहोर छैन भन्ने गैरजिम्मेवार तर्क प्रस्तुत गरियो । सतहको पानी कालो देखिनु मुनिको माटो फोहोर भएको कारण हो भन्ने भनाइले समस्या समाधान होइन, समस्या ढाकछोप गर्ने मानसिकता प्रस्ट देखाउँछ ।
शनिबार बोतल झुण्ड्याउने घटनाले एक कुरा स्पष्ट पारेको छ ‘अब सिर्सिया नदीको मुद्दा सामान्य गुनासोमा सीमित छैन’ । यो नागरिक चेतनाको आन्दोलन बन्दै गएको छ । संघले ‘हामीसँग कारबाही गर्ने अधिकार छैन’ भन्दै जिम्मेवारीबाट पन्छिन खोज्नु झनै चिन्ताजनक छ । अधिकार नभए पहल गर्ने दायित्व त हुन्छ । उद्योग वाणिज्य संघ केवल व्यापारिक हितको प्रतिनिधि होइन, समाज र वातावरणप्रतिको उत्तरदायित्व पनि बोकेको संस्था हो ।
जेन–जी युवाहरूको आन्दोलनले पुराना असफल प्रयासहरूलाई पुनः स्मरण गराउँछ । यसअघि महानगरपालिका र विभिन्न संघसंस्थाले पहल गरे पनि परिणाम शून्य रह्यो । त्यसको कारण स्पष्ट छ राजनीतिक इच्छाशक्ति, कडाइका साथ नियमन र जवाफदेहिता अभाव । आज पनि पर्सा बारा औद्योगिक कोरिडोरका उद्योगहरूले औद्योगिक फोहोर, रासायनिक ढल र विषाक्त पदार्थ नदीमा बगाइरहेका छन्, र नियमन निकायहरू मौन छन् ।
पुस ५ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय र महानगरपालिकामा ‘सिर्सिया नदीको उपहार’ भन्दै फोहोर पानी बुझाउनेदेखि लिएर उद्योग वाणिज्य संघको गेटमा बोतल झुण्ड्याउनेसम्मका गतिविधि प्रतीकात्मक भएपनि अत्यन्त अर्थपूर्ण छन् । यी युवाहरूले प्रश्न गरिरहेका छन्, कुनै पनि शहर आफ्नो नदी मरेको अवस्थामा समृद्ध हुन सक्छ ? आर्थिक विकासको नाममा वातावरण नष्ट गर्न कति समयसम्म छुट दिइन्छ ?
यदि अब पनि उद्योग वाणिज्य संघ, स्थानीय सरकार र प्रदेश तथा संघीय निकायहरूले आँखा चिम्लिरहे भने यो आन्दोलन अझ उग्र बन्ने निश्चित छ । अभियानका अगुवाले चेतावनी दिएका छन् अबको एक साताभित्र पहल नभए नदीको फोहोर पानी ड्रममा ल्याएर संघको परिसरमै खन्याइनेछ । यो चेतावनी केवल आक्रोश होइन, लामो समयदेखिको उपेक्षाको परिणाम हो ।
सिर्सिया नदीलाई बचाउनु वातावरणीय मुद्दा मात्र होइन, यो सार्वजनिक स्वास्थ्य, सामाजिक न्याय र भावी पुस्ताको अधिकारसँग जोडिएको सवाल हो । अब निर्णयको घडी आएको छ या त जिम्मेवार निकायहरूले ठोस कदम चालून्, या त बोतलमा झुण्ड्याइएको त्यो फोहोर पानी भविष्यमा हाम्रो सामूहिक लज्जाको स्थायी प्रतीक बन्नेछ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !