वीरगंज (पर्सा), ९ असोज । लगातारको भारी वर्षासँगै मधेश प्रदेशमा बाढी र डुबानको जोखिम बढेपछि प्रदेशका आठवटै जिल्लाको सुरक्षा संयन्त्रलाई उच्च सतर्कतामा राखिएको छ । सम्भावित विपद्का बेला जनधनको क्षति न्यून गर्न नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाली सेनालाई उद्धार तथा राहतका लागि तत्काल परिचालन गर्न सकिने गरी तयारी अवस्थामा राखिएको हो । मधेश प्रदेश प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक ओमप्रसाद अधिकारीका अनुसार प्रदेशभरका सुरक्षा संयन्त्रलाई विपद् व्यवस्थापनका लागि ‘स्ट्यान्डबाइ’ अवस्थामा राखिएको छ । सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै आठवटै जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुखलाई जोखिमयुक्त क्षेत्र पहिचान गरी आवश्यक सुरक्षा सतर्कता अपनाउन निर्देशन दिइएको उनले बताए ।
उनका अनुसार जोखिम तथा अति जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान गरी स्थानीय प्रशासन र सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरेर सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ । बाढी, डुबान वा अन्य विपद् आइपरे तत्काल उद्धारमा खटिन सक्ने गरी आवश्यक जनशक्ति तथा स्रोतसाधन तयारी अवस्थामा राखिएको अधिकारीले जानकारी दिए । विशेषगरी राजमार्गमा निर्माणाधीन पुल, सडक तथा अन्य जोखिमयुक्त संरचनामा आकस्मिक बाढी आउन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै त्यस्ता क्षेत्रमा निगरानी बढाउन निर्देशन दिइएको छ । प्रदेश विपद् व्यवस्थापन गुल्म वीरगंज र जनकपुरधामलाई समेत उद्धार तथा विपद् प्रतिकार्यका लागि तयारी अवस्थामा राखिएको प्रदेश प्रहरीले जनाएको छ ।
यसैबीच, मधेश प्रदेश सरकारका गृह, सञ्चार तथा कानुनमन्त्री फकिरा महतोको अध्यक्षतामा बसेको प्रदेश विपद् व्यवस्थापन कार्यकारी समितिको बैठकले पनि सुरक्षा निकायलाई उच्च सतर्कतासहित परिचालन हुन निर्देशन दिएको छ । बैठकले सम्भावित विपद्को अवस्थामा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीबीच प्रभावकारी समन्वय कायम गर्दै उद्धार तथा क्षति न्यूनीकरणको कामलाई चुस्त बनाउन जोड दिएको छ ।
रौतहटदेखि सप्तरीसम्म संवेदनशील क्षेत्र
मधेशका आठवटै जिल्लामा बाढी तथा डुबानको सम्भावना रहे पनि नदी–खोलाको बहाव, भौगोलिक अवस्था र विगतमा भएका क्षतिका आधारमा केही क्षेत्रलाई बढी संवेदनशील मानिएको छ । रौतहटमा बागमती र लालबकैया नदीको बहाव बढ्दा सदरमुकाम गौरसहित राजदेवी, ईशनाथ, राजपुर, बौधीमाई, गढीमाई र मौलापुरका तटीय बस्ती प्रभावित हुन सक्ने जोखिम छ ।
धनुषामा कमला, जलाद र औरही नदीमा पानीको सतह बढ्दा गणेशमान चारनाथ, सबैला, शहीदनगर, कमला र विदेह नगरपालिकाका विभिन्न क्षेत्र प्रभावित हुन सक्छन् । जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकामा भने नदीको बाढीभन्दा पनि प्रभावकारी ढल तथा पानी निकासको अभावका कारण वर्षायाममा सहरी डुबानको समस्या दोहोरिने गरेको छ ।
सिरहामा कमला, बलान तथा स्थानीय खहरे खोलाको बहाव बढ्दा सिरहा नगरपालिका, कल्याणपुर, कर्जन्हा, मिर्चैया र भगवानपुर क्षेत्र जोखिममा पर्ने गरेका छन् । सप्तरीमा सप्तकोशीसँगै खाँडो, महुली, जिता र बलान खोलामा पानीको बहाव बढ्दा हनुमाननगर कङ्कालिनी, तिलाठी कोइलाडी, छिन्नमस्ता तथा राजविराज आसपासका बस्तीमा डुबानको जोखिम रहने गरेको छ ।
सर्लाहीमा बागमती, लखनदेई र मनुसमारा नदीको बहाव बढ्दा बरहथवा, बलरा, गोडैता, कौडेना तथा बसबरिया क्षेत्र प्रभावित हुन सक्ने जोखिम छ । महोत्तरीमा रातु, मडाहा, बिग्ही र अङ्कुशी नदीको कटान तथा बाढीका कारण जलेश्वर, मटिहानी, बलवा, मनरा सिसवा र एकडारा क्षेत्र संवेदनशील मानिन्छन् ।
बारा र पर्सामा भने चुरे क्षेत्रबाट बग्ने खोलामा अचानक आउने बाढी र कटानलाई प्रमुख जोखिमका रूपमा हेरिएको छ । बारामा पसाहा, दुधौरा, बालगंगा र तिलावे नदीमा अचानक आएको बाढीले कलैया तथा जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाका तल्लो तटीय क्षेत्रसँगै परवानीपुर र देवताल गाउँपालिकाका केही भूभाग प्रभावित हुन सक्छन् । पर्सामा ओरिया नदीको कटान तथा श्रीसिया र तिलावे नदीको बाढीका कारण जगरनाथपुर, धोबिनी, वीरगंज महानगरपालिका र पोखरिया क्षेत्र जोखिममा पर्ने गरेका छन् ।
चुरे दोहनले बढाउँदै बाढीको जटिलता
सुरक्षा निकायको विश्लेषणअनुसार चुरे क्षेत्रमा भइरहेको दोहन तथा खोलाको प्राकृतिक बहावमा आएको परिवर्तनले मधेशका केही क्षेत्रमा बाढीको जोखिम थप जटिल बनाएको छ । खोलामा ढुंगा, गिट्टी र बालुवा थुप्रिँदा पानीको प्राकृतिक निकास प्रभावित हुने तथा छोटो समयमै हुने भारी वर्षाका कारण लेदोसहितको आकस्मिक बाढी बस्तीमा पस्न सक्ने जोखिम रहेको सुरक्षा निकायको भनाइ छ । यही अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै सुरक्षा निकायले जोखिमयुक्त बस्ती तथा क्षेत्रको पूर्वपहिचान, स्थानीय तहसँगको समन्वय र उद्धार टोलीलाई तत्काल परिचालन गर्ने क्षमतालाई प्राथमिकतामा राखेको छ ।
यसैबीच, नागरिकलाई नदी तथा खोलाको किनार र डुबानको सम्भावना भएका क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्न तथा मौसमसम्बन्धी सूचना नियमित रूपमा लिन आग्रह गरिएको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार बंगालको खाडीमा विकसित गहिरो न्यूनचापीय प्रणाली भारतको आन्ध्र प्रदेश र दक्षिण ओडिशा तट हुँदै उत्तर–पश्चिमतर्फ सर्दै गएको छ । उक्त मौसमी प्रणालीको प्रभाव नेपालमा समेत परेको र कोशी, मधेश तथा बागमती प्रदेशका अधिकांश स्थानमा मेघगर्जनसहित भारी वर्षा हुन सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ ।
भारी वर्षाको सम्भावनाबीच मधेशमा सुरक्षा संयन्त्रलाई अग्रिम रूपमा तयारी अवस्थामा राखिएको हो । सुरक्षा अधिकारीहरूका अनुसार विपद् आएपछि उद्धार टोली परिचालन गर्नेभन्दा जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान, पूर्वतयारी र तत्काल प्रतिकार्य क्षमता कायम राखेर सम्भावित जनधनको क्षति न्यूनीकरण गर्नु अहिलेको प्राथमिकता हो ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !