धान दिवस तामझामका साथ मनाइयो तर रौतहटका अधिकांश खेत बाँझै, रोपाइँ १० प्रतिशतमा सीमित

गौर (रौतहट), १५ असार । देशभर २२ औँ राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव उत्साहका साथ मनाइरहँदा रौतहटका अधिकांश खेत भने बाँझै रहेका छन् । असारको आधा महिना बितिसक्दा पनि पर्याप्त वर्षा नहुँदा जिल्लामा करिब १० प्रतिशत क्षेत्रफलमा मात्रै धान रोपाइँ भएका हुन् । समयमै पानी नपर्दा किसानहरुमा निराशा र चिन्ता बढ्दै गएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र रौतहटका सूचना अधिकारी सरोज मण्डलका अनुसार गत वर्ष जिल्लामा करिब ३१ हजार ५ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती गरिएको थियो । यस वर्ष पनि सोही हाराहारीमा खेती हुने अनुमान गरिएपनि पर्याप्त वर्षा नहुँदा रोपाइँले अपेक्षित गति लिन सकेको छैनन । “रौतहटका अधिकांश किसान अकाशे पानीको भरमा खेती गर्छन् ।

सिँचाइ नहरमा पनि अहिलेसम्म पानी नछोडिएकाले १० प्रतिशत भन्दा बढी क्षेत्रमा रोपाइँ हुन सकेको छैन,“ मण्डलले बताए । उनका अनुसार यस वर्ष मनसुन राम्रो हुने अनुमान गरिए पनि जिल्लामा धान खेतीका लागि आवश्यक मात्रामा वर्षा हुन सकेनन ।
विगत चार दिनयता जिल्लाका विभिन्न स्थानमा हल्का खण्ड वृष्टि भए पनि त्यसअघि लामो समयसम्म परेको चर्को घामले खेतबारी सुकाएको थियो । अहिलेको वर्षाले केही चिस्यान बढाए पनि व्यापक रूपमा रोपाइँ गर्न पर्याप्त नभएको गढीमाई नगरपालिका–४ का किसान नरेन्द्र ठाकुर बताउँछन् ।

त्यस्तै दुर्गा भगवती–२ का किसान उमेश झाले वर्षाको अभावमा खेती नै संकटमा परेको गुनासो गरे । पम्पसेटबाट कति सिंचाई गर्ने भने उनलाई चिन्ता सताएको छ । “हामी वर्षाको भरमा खेती गर्छौं । लामो समयसम्म पानी नपर्दा खेत सुक्यो । पम्पसेटबाट सिँचाइ गर्दा खर्च धेरै लाग्छ, सबै किसानका लागि सम्भव हुँदैन । अहिले केही पानी परेको छ, तर निरन्तर वर्षा भए मात्रै रोपाइँले गति लिन्छ । ढिलो रोपाइँ हुँदा उत्पादन घट्ने चिन्ता छ ।” किसानहरूका अनुसार निजी पम्पसेटबाट सिँचाइ गर्दा डिजेल, मजदुरी र अन्य खर्च अत्यधिक हुने भएकाले अधिकांश किसान अकाशे वर्षामै निर्भर छन् । तर सिँचाइ नहरमा हालसम्म पानी नछोडिएकाले समस्या थप जटिल बनेको उनीहरूको गुनासो छ ।

गढीमाई नगरपालिका–४ का किसान अनुठा राउतका अनुसार असार भित्रै धान रोपाइँ सम्पन्न हुनुपर्ने भए पनि वर्षा ढिलो हुँदा उत्पादनमा प्रत्यक्ष असर पर्ने देखिएको छ । समयमै रोपाइँ हुन नसके बिरुवाको वृद्धि कमजोर हुने र अन्ततः उत्पादन घट्ने उनले भने । रौतहटमा धान प्रमुख अन्न बाली भएकाले जिल्लाको ठूलो जनसंख्या प्रत्यक्ष रूपमा कृषि पेशामा निर्भर रहेको छ । रोपाइँमा भइरहेको ढिलाइले किसानको आम्दानी मात्र होइन, जिल्लाको समग्र कृषि उत्पादन र खाद्य सुरक्षामा समेत असर पार्ने देखिएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्रले मनसुन सक्रिय भई निरन्तर वर्षा भए केही दिन भित्र रोपाइँले गति लिने अपेक्षा गरेको छ । यता किसानहरूले पर्याप्त वर्षाका साथै सिँचाइ नहरमा तत्काल पानी छोड्न सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन् ।