वीरगंज (पर्सा), ३ जेठ । यस वर्ष प्रि–मनसुनमै लगातार वर्षा भएपनि मनसुन अवधिमा मधेशसहित चार प्रदेशमा सरदरभन्दा कम वर्षा हुने पूर्वानुमान सार्वजनिक भएपछि किसानहरूमा चिन्ता बढेको छ । विशेषगरी धान रोपाइँको समयमा खडेरी पर्ने संकेतले आकाशे पानीमा निर्भर किसानहरू समस्यामा पर्ने देखिएको हो । असन्तुलित वर्षा र सम्भावित सुक्खाका कारण धानको ब्याड सुक्ने तथा नष्ट हुने जोखिम बढेको कृषि क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन् । यसले धान उत्पादनमा प्रत्यक्ष असर पार्ने अनुमान गरिएको छ । सरकारले हरेक वर्ष कृषिलाई प्राथमिकतामा राख्ने घोषणा गरे पनि पर्याप्त सिँचाइ सुविधा विस्तार हुन नसक्दा किसानहरू हरेक रोपाइँ सिजनमा मौसमकै भर पर्न बाध्य छन् ।
पछिल्ला वर्षहरूमा जलवायु परिवर्तनका कारण मौसमी चक्र असामान्य बन्दै गएको छ । वैशाखमै अत्यधिक वर्षा र हावाहुरी हुने तर जेठ–असारमा खडेरी बढ्ने क्रम देखिएको छ । गत वर्ष पनि तराई–मधेश क्षेत्रमा बर्खाका दुई महिना सुख्खा भए तापनि समग्र देशभर भने औसत वर्षा भएको थियो । यसपटक भने प्रि–मनसुनमा मौसम केही अनुकूल देखिएपनि मनसुन सुरु भएसँगै गर्मी र पानीको अभाव झेल्नुपर्ने अवस्था आउने अनुमान गरिएको छ । वैशाखमा परेको पानीले तापक्रम घटाए पनि कृषिबालीमा क्षति पुर्याएको किसानहरूको भनाइ छ । विशेषगरी मुंग, तिल तथा तरकारी बालीमा वर्षाले असर गरेको बताइएको छ ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गत मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले यस वर्ष मधेश, कोशी, लुम्बिनी र कर्णाली प्रदेशका दक्षिणी क्षेत्रमा सरदरभन्दा कम वर्षा हुने प्रक्षेपण गरेको छ । ती क्षेत्रमा कम वर्षा हुने सम्भावना ५५ देखि ६५ प्रतिशतसम्म रहेको महाशाखाको अनुमान छ । महाशाखाका अनुसार जेठ १८ देखि असोज १४ सम्मको अवधिमा वर्षा कम हुने र अधिकतम तथा न्यूनतम तापक्रम औसतभन्दा बढी रहने सम्भावना छ । यही समय धान रोपाइँको मुख्य सिजन भएकाले पानीको अभावले खेती प्रणालीमै असर पार्ने देखिएको छ ।
संघीय सरकारको निर्देशनपछि मधेश प्रदेशको भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले किसानहरूलाई कम पानीमा उत्पादन दिन सक्ने धानका जात छनोट गर्न आग्रह गरेको छ । मन्त्रालयले दीर्घकालीन समाधानका रूपमा वैकल्पिक खेती प्रणाली अपनाउने, आकाशे पानी संकलन गर्ने, खेत नजिक पोखरी निर्माण गर्ने तथा छरुवा धान खेती प्रविधि प्रयोग गर्न सुझाव दिएको छ । असन्तुलित वर्षा, सिँचाइको अभाव र खडेरीका कारण उर्वर मानिने मधेशमा पछिल्ला वर्षहरूमा धान उत्पादन घट्दै गएको तथ्यांकले देखाउँछ । धान रोप्ने समयमा पानी नपर्ने र दाना लाग्ने बेलामा अत्यधिक वर्षा हुने प्रवृत्तिले उत्पादनमा असर परेको कृषि अधिकारीहरू बताउँछन् ।
प्रदेश कृषि विकास निर्देशनालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ३ लाख ७४ हजार ९ सय १० हेक्टर क्षेत्रफलमा १४ लाख ४१ हजार ४ सय ७९ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । उक्त वर्ष प्रतिहेक्टर उत्पादन ३ दशमलव ८४ मेट्रिक टन रहेको थियो ।
तर, त्यसपछिको वर्ष उत्पादन घटेर प्रतिहेक्टर ३ दशमलव ६४ मेट्रिक टनमा सीमित भएको र कुल उत्पादन १२ लाख ९ हजार १८ मेट्रिक टनमा झरेको तथ्यांकले देखाएको छ । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !