वीरगंज (पर्सा), २२ भदौ । रौतहटको गुजरा नगरपालिका–५ हरिहरपुरमा शुक्रबार बिहानको घटना सामान्य घरेलु विवाद वा झगडाको परिणाम मात्र थिएन । सडकछेउमै एक महिलामाथि निरन्तर खुकुरी प्रहार भयो । स्थानीयको आँखैअगाडि ४५ वर्षीया रेनुदेवी जयसवालको हत्या भयो । अझ विडम्बना, उनलाई बचाउन दौडिनुपर्ने केही व्यक्ति घटनाको भिडियो खिच्न व्यस्त देखिए । जिल्ला प्रहरी कार्यालय रौतहटका अनुसार रेनुदेवीमाथि करिब ३५ वर्षीय उपेन्द्र साह कलवारले खुकुरी प्रहार गरेका थिए ।
गम्भीर घाइते भएकी रेनुदेवीको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो । हत्या गरेपछि आरोपित शवको छेउमै बसेको दृश्यसमेत सार्वजनिक भएको छ । यो एउटा घटना मात्र होइन । पछिल्लो एक महिनामा मधेशका विभिन्न जिल्लामा महिलामाथि भएका हिंसाका घटनाले समाजमा महिला सुरक्षाको अवस्था र हिंसाप्रतिको सामाजिक संवेदनशीलतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
यातनाको हदः मोबाइलमा कुरा गरेको आरोपमा तातो रडले पोलियो
सिरहाको नवराजपुर गाउँपालिकामा भएको घटना झनै पीडादायी छ । २८ वर्षीया सञ्जना यादवलाई आफ्नै श्रीमान् रामशंकर यादव र उनका भाइ श्यामसुन्दर यादवले चरम यातना दिएको आरोप छ । मोबाइलमा साथीसँग कुरा गरेको विषयलाई लिएर मंगलबार राति सञ्जनाका हातखुट्टा बाँधिएको थियो । मुखमा कपडा कोचिएको थियो । त्यसपछि चुलोमा तताइएको फलामे रडले शरीरका विभिन्न भागमा प्रहार गरिएको प्रहरीको प्रारम्भिक विवरण छ ।
घरका झ्यालढोका बन्द गरेर कुटपिट गरिएकी सञ्जनाको चित्कार छिमेकीले सुनेपछि प्रहरीलाई खबर गरेका थिए । प्रहरीले उद्धार गरेर उनलाई उपचारका लागि अस्पताल पुर्याएको थियो । भारतको बिहारस्थित मधुबनी जिल्लाकी सञ्जनासँग रामशंकरले करिब तीन वर्षअघि दोस्रो विवाह गरेको बताइएको छ । यसअघि उनकी जेठी श्रीमतीलाई समेत विवादका क्रममा कुटपिट गर्ने गरेको र यातना सहन नसकेपछि उनले घर छाडेको स्थानीयको भनाइ छ । घटनामा रामशंकर प्रहरी हिरासतमा छन् भने उनका भाइ श्यामसुन्दर फरार रहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
आत्महत्याको आवरणमा दाइजोको पीडा ?
रौतहटकै कटहरिया नगरपालिका–३ बरेडवामा २० वर्षीया नवविवाहिता निशाकुमारी साह सोनार आफ्नै सुत्ने कोठामा झुन्डिएको अवस्थामा फेला परिन् । गत फागुनमा निरजकुमार साहसँग विवाह भएकी निशाको मृत्यु आत्महत्या हो वा त्यसको पछाडि कुनै अन्य कारण छ भन्ने विषयमा अनुसन्धान भइरहेको छ । तर उनका माइती पक्षले भने छोरीको हत्या भएको आरोप लगाएका छन् ।
मृतकका बुबा रवीन्द्र साह सोनारका अनुसार विवाहपछि निरजले एसी, नगद तथा अन्य दाइजो माग गर्दै निशालाई मानसिक र शारीरिक यातना दिने गरेका थिए । यही क्रममा उनको मृत्यु भएकाले घटना शंकास्पद रहेको परिवारको दाबी छ । घटनाको वास्तविकता अनुसन्धानपछि मात्रै खुल्ने भए पनि विवाहपछि दाइजोका नाममा महिलामाथि हुने दबाब र हिंसाले अर्को गम्भीर प्रश्न भने उठाएको छ ।
सामाजिक सञ्जालको ‘भाइरल’ संस्कृतिले बालिकाको ज्यान लियो
बाराको कलैया उपमहानगरपालिका–२१ भौडाहामा १३ वर्षीया सरिया खातुनको मृत्युले सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग र त्यसबाट उत्पन्न सामाजिक हिंसाको अर्को भयावह पाटो उजागर गरेको छ । प्रहरीका अनुसार असार १५ गते खेतमा एक केटासाथीसँग बसेर कुराकानी गरिरहेकी सरियालाई केही युवाले घेरेर गालीगलौज, हातपात तथा दुर्व्यवहार गरेका थिए । उनीहरूले घटनाको भिडियो बनाएर सामाजिक सञ्जालमा फैलाएपछि बालिकाको चरित्रमाथि प्रश्न उठाउँदै गाउँमा नकारात्मक हल्लासमेत फैलाइएको थियो ।
त्यसको मानसिक दबाब सहन नसकेकी सरियाले भोलिपल्ट घरमै झुन्डिएर आत्महत्या गरेको प्रहरीले जनाएको छ । यो घटनाले सामाजिक सञ्जालमा कुनै व्यक्तिको चरित्रमाथि आरोप लगाउने, भिडियो खिच्ने र त्यसलाई भाइरल बनाउने प्रवृत्ति कसरी वास्तविक जीवनमै घातक परिणाम निम्त्याउन सक्छ भन्ने देखाएको छ ।
हिंसा बढ्नुको कारण ?
यी चार घटनाको प्रकृति फरक भए पनि एउटा समान पक्ष देखिन्छ—महिलामाथि हुने हिंसाप्रति बढ्दो असंवेदनशीलता । महिला अधिकारको क्षेत्रमा कार्यरत ओरेक नेपालकी मधेश प्रदेश प्रमुख वीणा सिंहका अनुसार मधेशमा महिलाले सांस्कृतिक, सामाजिक र मानसिक दबाबसँगै शारीरिक हिंसासमेत सामना गर्नुपरिरहेको छ । अपराधअनुसार पीडकले प्रभावकारी सजाय नपाउँदा हिंसा गर्नेहरूमा दण्डको डर कमजोर हुँदै गएको उनको भनाइ छ ।
उनका अनुसार हिंसा नियन्त्रणका लागि अपराधमा संलग्नलाई कडा कानुनी कारबाहीसँगै स्थानीय तहसम्मै ‘हिंसा सहनु हुँदैन’ भन्ने चेतना फैलाउने अभियान आवश्यक छ । महिला अधिकारकर्मी सम्झना वर्मा पनि परिवार र समाजमा अझै महिलालाई हिंसा सहेर बस्नुपर्ने मानसिकता रहेको बताउँछिन् । उनका अनुसार छोरी–बुहारीलाई घरेलु हिंसालाई सामान्य व्यवहारिक समस्या भनेर सहन सिकाउने प्रवृत्तिले हिंसा लुकाउन थप मद्दत गरिरहेको छ ।
‘हिंसाविरुद्ध बोल्नुपर्छ, चुप लागेर बस्नु हुँदैन’ भन्ने शिक्षा परिवारदेखि नै दिनुपर्ने र प्रदेश तथा स्थानीय सरकारले महिला हिंसा न्यूनीकरणका लागि प्रभावकारी अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।
तथ्यांकले देखाएको अर्को तस्वीर
मधेश प्रदेश प्रहरी कार्यालय जनकपुरका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा प्रदेशका आठवटै जिल्लामा महिला तथा बालबालिकासम्बन्धी अपराधका ८ सय ३६ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । तीमध्ये जबरजस्ती करणीका ३ सय २९, बहुविवाहका १ सय ३०, जबरजस्ती करणी उद्योगका ७३, अपहरण गरी जबरजस्ती करणीका ४३ तथा अपहरण तथा शरीर बन्धकका ४८ वटा मुद्दा छन् ।
त्यस्तै, बोक्सीको आरोपसम्बन्धी १९, गर्भपतनसम्बन्धी १६, मानव बेचबिखनका १८ र अप्राकृतिक मैथुनका चारवटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । आत्महत्या गर्न दुरुत्साहनका ३७, बाल यौन दुरुपयोगका ३९ तथा अन्य विभिन्न प्रकृतिका महिला तथा बालबालिकासम्बन्धी मुद्दासमेत प्रहरीमा दर्ता भएका छन् ।
हिंसासँगै बढ्दैछ क्रूरता
मधेश प्रदेश प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक प्रभुप्रसाद ढकालका अनुसार पछिल्ला घटनामा देखिएको क्रूरता पछाडि सामाजिक र आर्थिक कारणसमेत जोडिएका छन् । उनका अनुसार आर्थिक मन्दी, बेरोजगारी र लागुऔषधको बढ्दो प्रयोगले व्यक्तिमा निराशा र आक्रोश बढाएको देखिन्छ । कतिपय अवस्थामा आफ्नो असफलता र आक्रोश महिला तथा बालबालिकामाथि पोख्ने प्रवृत्तिसमेत देखिएको उनले बताए ।
सामाजिक सञ्जालको अनियन्त्रित प्रयोगले पनि समस्या थप जटिल बनाएको प्रहरीको बुझाइ छ । भ्रामक, गलत तथा द्वेषपूर्ण सूचनाको फैलावटले सामाजिक तनाव र हिंसालाई थप उक्साउन सक्ने ढकालको भनाइ छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !