वीरगंज (पर्सा), २९ असोज । पर्साको पटेर्वा सुगौली गाउँपालिकामा विद्यालयबाहिर रहेका ५८ जना बालबालिकालाई पुनः विद्यालयमा भर्ना गरिएको छ । तर, अझै १७२ जना उमेर पुगेका बालबालिका विद्यालयको पहुँचबाहिर रहेकाले सबै बालबालिकालाई शिक्षाको मूलधारमा ल्याउन थप प्रभावकारी पहल आवश्यक देखिएको छ । युरोपियन युनियनको आर्थिक सहयोगमा सञ्चालित पहुँच परियोजनाअन्तर्गत विद्यालयबाहिर रहेका बालबालिकाको पहिचान, पुनः भर्ना तथा समावेशी शिक्षाको प्रवद्र्धनमा भएका कामको समीक्षा गर्दै यस्तो विषय उठाइएको हो ।
दिव्य विकास स्रोत केन्द्र, पर्साले आयोजना गरेको कार्यक्रममा परियोजनाका उपलब्धि, कार्यान्वयनका चुनौती र आगामी कार्यदिशाबारे सरोकारवालाबीच छलफल गरिएको थियो । कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष दिनेश कुमार चौधरी प्रमुख अतिथि तथा उपाध्यक्ष ममता महतो विशिष्ट अतिथि थिए । केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक रामाकान्त प्रसाद कुर्मीको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा परियोजनाको तीनमहिने कार्यान्वयन अवधिमा हासिल उपलब्धि र सुधार गर्नुपर्ने पक्षको समीक्षा गरिएको थियो ।
परियोजनाले विद्यालयबाहिर रहेका ५८ बालबालिकालाई पुनः भर्ना गराउन सफल भए पनि गाउँपालिकामा अझै १७२ जना बालबालिका शिक्षाबाट वञ्चित रहनुले चुनौती कायम रहेको देखाएको छ । विद्यालय जानुपर्ने उमेरका बालबालिकालाई शिक्षाको पहुँचमा ल्याउन पहिचान, भर्ना र नियमित पठनपाठनलाई सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा सहभागीहरूले जोड दिएका थिए ।
समावेशी शिक्षाका लागि सञ्जाल र गुनासो सुनुवाइ संयन्त्र
परियोजनाअन्तर्गत गाउँपालिका तहमा बालिका तथा समावेशी शिक्षा सञ्जाल गठन गरी परिचालन गरिएको छ । तीनवटा विद्यालयमा पनि यस्ता सञ्जाल गठन गरी सक्रिय बनाउने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ । बालिकाको विद्यालयमा सहभागिता बढाउने, समावेशी शिक्षाको वातावरण निर्माण गर्ने तथा बालबालिकाका समस्या पहिचान गरी समाधान खोज्ने उद्देश्यले सञ्जाल गठन गरिएको हो ।
त्यसैगरी, विद्यालयमा गुनासो सुनुवाइ समितिको पुनर्गठन गरी सञ्चालनमा ल्याइएको छ । विद्यालयहरूलाई समावेशी विद्यालय सुधार योजना बनाउन सहजीकरण गर्नुका साथै स्थानीय तहमा सामुदायिक सिकाइ केन्द्र सञ्चालनका लागि आवश्यक कार्यविधि र विधान निर्माणमा समेत परियोजनाले सहयोग गरेको छ ।
तर, केही विद्यालयमा विद्यालय व्यवस्थापन समिति तथा शिक्षक–अभिभावक सङ्घ गठन हुन नसकेको र बालिका तथा समावेशी शिक्षा सञ्जालको नियमित सञ्चालनका लागि गाउँपालिकाको बजेटमा छुट्टै रकम विनियोजन भएको नदेखिएको विषयले संस्थागत व्यवस्थापनमा सुधार आवश्यक रहेको औँल्याएको छ ।
कार्यक्रममा नेसनल क्याम्पेन फर एजुकेसन नेपालका केन्द्रीय उपाध्यक्ष राम प्रवेशले सहजीकरण गर्दै समावेशी शिक्षाको महत्त्व, विद्यालय तथा स्थानीय तहको जिम्मेवारी र शिक्षामा सबै बालबालिकाको पहुँच सुनिश्चित गर्ने उपायबारे प्रकाश पारेका थिए । उनले परियोजनाबाट प्राप्त उपलब्धिलाई दीर्घकालीन रूपमा कायम राख्न संस्थागत प्रयास आवश्यक रहेको विषयमा जोड दिएका थिए ।
विद्यालयलाई बालमैत्री र अपाङ्गतामैत्री बनाउनुपर्ने
छलफलमा विद्यालयमा बालमैत्री तथा अपाङ्गतामैत्री वातावरण निर्माण, संरचनागत र व्यवस्थापकीय अवरोध हटाउने तथा समावेशी शिक्षालाई प्रभावकारी बनाउने विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको थियो । यसका लागि स्थानीय सरकार, विद्यालय, अभिभावक र समुदायबीच समन्वय र सहकार्य बलियो बनाउनुपर्ने सहभागीहरूको निष्कर्ष थियो ।
कार्यक्रममा उठेका सवालप्रति प्रतिक्रिया दिँदै गाउँपालिका अध्यक्ष चौधरी र उपाध्यक्ष महतोले शिक्षा क्षेत्रमा देखिएका समस्या समाधान गर्न आवश्यक पहल गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । उनीहरूले विद्यालय व्यवस्थापन समिति र शिक्षक–अभिभावक सङ्घ गठन, विद्यालयबाहिर रहेका बालबालिकालाई पुनः शिक्षाको पहुँचमा ल्याउने तथा शिक्षा सञ्जाललाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्ने विषयमा ध्यान दिने बताएका थिए ।
परियोजनाबाट प्राप्त उपलब्धिलाई दिगो बनाउन गाउँपालिका, विद्यालय, अभिभावक, समुदाय र दिव्य विकास स्रोत केन्द्रबीच निरन्तर सहकार्य आवश्यक रहेको निष्कर्ष निकालिएको थियो । कार्यक्रममा गाउँपालिकाका चारवटै वडाका वडाध्यक्ष, शिक्षा तथा महिला–बालबालिका शाखाका प्रतिनिधि, प्रधानाध्यापक, विद्यालय प्रतिनिधि, विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष, अभिभावक, बालिका तथा समावेशी शिक्षा सञ्जालका प्रतिनिधिलगायत ४१ जनाको सहभागिता थियो ।
कार्यक्रमको समन्वय, सहजीकरण तथा व्यवस्थापनमा अकाउन्टेबिलिटी ल्याब नेपालका जिल्ला कार्यक्रम अधिकृत अमरेश प्रसाद यादव, प्रतिनिधि अकलेश कुमार साह तथा दिव्य विकास स्रोत केन्द्रका कार्यक्रम जिम्मेवार अमित कुमार राउतले सहयोग गरेका थिए । पहुँच परियोजना युरोपियन युनियनको आर्थिक सहयोगमा पिपुल इन निड, अकाउन्टेबिलिटी ल्याब नेपाल, नेसनल क्याम्पेन फर एजुकेसन नेपाल र दिव्य विकास स्रोत केन्द्र, पर्साको संयुक्त साझेदारीमा सञ्चालन हुँदै आएको छ । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !